بخش دوم تکسچرایزینگ تاب مجازی تجربی با ماشین های Himson

فیلامنت : الیاف یا رشته های بسیار نازکی هستند که گاهی قطر آنها 0.1 قطر یک تار مو می باشد و بسته به نوع نیاز مشتری تعداد (168-36) در کنار هم قرار می گیرند و تشکیل یک نخ را می دهند طول الیاف یا فیلامنت ها کاملاً تحت کنترل بوده و به اندازه های 1 سانتیمتر تا چند صد کیلومتر می توان تولید نمود. هر چه تعداد الیاف یک رشته نخ بیشتر باشد یعنی الیاف ظریف تر هستند. بنابراین کیفیت آن بیشتر و خواص حاصله از آن بهترو در تولید آن نیز باید دقت بیشتری داشته باشیم.

یاد آور می شود کلیه خواص مورد نیاز (رنگ پذیری، راحتی پوشش، زیردست و ...) وابسته به شکل الیاف و وجود فر و موج در طول آن می باشد.

دنیر : واحد اندازه گیری نمره یا ظرافت نخ ( معیاری برای سنجش کلفتی و نازکی نخ ) نخ می باشد. در واقع وزن 9000 متر از نخ (گرم) می باشد. برای مثال اگر 9000 متر از نخ تولیدی وزنی برابر 150 گرم داشته باشد ظرافت یا به عبارتی نمره آن 150 دنیر می باشد. برای ظرافت یا نمره واحدهای دیگری از جمله تکس و دی تکس نیز می باشد که به ترتیب وزن 1000 و 10000 متر از نخ می باشد.

در این شرکت برای بیان نمره یا ظرافت از واحد دنیر استفاده می گردد.

بنابر تعریف بیان شده هر چه دنیر نخ مصرفی بیشتر باشد نخ ضخیم تر بوده و هر چه کمتر باشد ظریفتر می باشد.

نکته مهم: برای مشخص کردن و نوشتن دنیر و تعداد فیلامنت یک نخ بدین صروت عمل می کنیم که ابتدا دنیر نخ را می نویسیم بعد از آن تعداد فیلامنت و این دو عدد را با یک ممیز از هم جدا می کنیم. یعنی عدد سمت چپ نمره یا ظرافت و عدد سمت راست فیلامنت یا تعداد تار را نشان میدهد برای مثال 36/75 نخ با ظرافت 75 و تعداد فیلامنت 36 می باشد.

فیلامنت	نمره
48	/      150
36	/     100
96	/    300

نکته 2 : تعداد فیلامنت ارتباطی با دنیر ندارد برای مثال ممکن است یک نخ 150 دنیر باشد و 48 فیلامنت اشته باشد و یک نخ با نمره 75 دنیر نیز همین تعداد فیلامنت را داشته باشد. اما آنچه تفاوت ایجاد می کند این است که فیلامنت ها نخ 48/150 ظریف تر از همین نخ با تعداد 36 تار می باشد.

همبافت یا کالیته : همبافت در واقع کد ملی نخ می باشد . همانطور که تمام افراد جامعه جهت شناسایی و تعیین هویت دارای یک شماره ملی می باشند، هرنخ نیز دارای یک کد شناسایی می باشد که به آن همبافت گفته می شود. همبافت مورد استفاده در هر شرکت جزء اطلاعات خصوصی آن شرکت می باشد. همانطورکه هر یک از ارقام کد ملی نشانگر یکی از اطلاعات شخصی فرد می باشد، اعداد موجود در همبافت تعریف شده نیز بیانگر یکی از اطلاعات تولیدی نخ ( نوع نخ، رنگ نخ، شماره سال یا دسنگاه تولید کننده و... ) می باشد. یکی از اهداف تعریف همبافت ایجاد قابلیت ردیابی در محصول می باشد. به این ترتیب در صورت بروز مشکل در محصول چه در شرکت تولید کننده و چه در شرکت های مصرف کننده براحتی می توان مشکل مربوطه را ردیابی نمود یا در صورت در خواست و رضایت مشتری از طریق همبافت می توان مجدداً آن محصول را تولید نمود.

پیش از معرفی نخ های تولیدی، لازم است نکاتی در خصوص فرایند تکسچره بیان شود. تکسچرایزینگ در این شرکت تاب مجازی می باشد. در واقع نخ در اثر تابیدن و باز کردن مجدد تاب، دچار تغییر شکل می شود. کشش، حرارت و تاب به صورت همزمان باعث تغییر فرم کامل نخ می شود. به قسمتی که این تغییر فرم به صورت تثبیت شده انجام می شود، ناحیه تکسچرایزینگ گفته می شود. پس از خروج نخ از ناحیه تکسچرایزینگ، مناطقی وجود دارد که با ایجاد تغییرات در این مناطق می توان خواص نخ را تغییر داده و کنترل نمود. برای مثال هیتر ثانویه دراین قسمت برای کاهش ارتجاعیت نخ تکسچره شده و تولید نخ ساده ست است و یا جت اینترمینگل برای ایجاد جوش در نخ ساده تولیدی و تولید نخ اینترمینگل است همچنین با نصب غلتک های تغذیه اسپاندکس قبل از جت ها و تغذیه همزمان نخ و اسپاندکس به جت ، نخ های لایکرا تولید می شود. تغییرات تغذیه اضافه و کشش در هر یک از مناطق موجب تغیییر در خواض ظاهری و فیزیکی نخ می شود. با این پیش زمینه ذهنی از فرایند به ادامه تعاریف میپردازیم. 

نخ ساده ست : نخی که با کشش، حرارت در دو مرحله ( هیتر اولیه و هیتر ثانویه ) و تاب به صورت همزمان، از نخ نیمه ارایش یافته تولید می شود. میزان کشش بسته به ظرافت مواد اولیه و محصول و همچنین دستگاه های تولیدی انتخاب می شود.دراین نخ برای کاهش فنریت، نخ از هیتر ثانویه ( یک هیتر در منطقه بعد از تکسچرایزینگ) نیز عبور داده میشود.

نخ ساده استرچ : در این نوع نخ، هیتر دوم خاموش بوده و یا دمای پایینی برای ان در نظر گرفته میشود و به این صورت ارتجاعیت ان افزایش می یابد. در اصطلاح عامه به این نخ ( نخ پفکی گفته می شود) چرا که نسبت به نخ ساده ست، ساختاری باز و حجیم دارد.

نخ اینترمینگل: در این نوع نخ گره های ظریفی با فشار باد ایجاد می شود. به همین منظور پس از ناحیه تکسچرایزینگ، جت های اینترمینگل در مسیر نخ قرار میگیرد که باعث ایجاد گره هایی در فاصله های چند میلیمتری از هم می شود. در این محصول به دلیل ایجاد گره، فیلامنتها بهم چسبیده و مانع از باز شدن ساختار نخ، حین بافت می شود.

آشنایی با تکسچرایزینگ تاب مجازی به صورت تجربی با ماشین های Himson

بخش اول

الیاف مورد استفاده در نساجی سه دسته هستند:

<!-1-االیاف طبیعی : این الیاف به طور کامل محصول طبیعت می باشند مثل : پنبه، پشم، کتان

<!-2-الیاف نیمه طبیعی یا بازیافتی: این الیاف شامل الیافی می شوند که ساخته دست بشر بوده و مواد اولیه آنها گیاهان طبیعت گرفته شده است. این گیاهان در حالت عادی قابلیت تبدیل شده به الیاف را ندارند اما طی فرایندهای تکمیلی مانند برش و انحلال و تهیه خمیر، ریسیده شده و به نخ تبدیل می شود. خمیر این الیاف الیاف ریز پنبه (که اصطلاحاً لینترز نام دارد) و یا چوب برخی درختان خاص تهیه می شود از این رو به لحاظ خواص با الیاف طبیعی سلولزی شباهت زیادی دارد.

<!-3-الیاف بشر ساخته یا مصنوعی: این الیاف دارای پایه نفتی می باشد و از مشتقات نفتی تهیه می شود. مانند پلی استر، نایلون، اکریلیک و...

به دلیل رشد روزافزون جمعیت و کاهش منابع طبیعی تولید الیاف، الیاف طبیعی دیگر قادر به پاسخگویی نیاز بشر نیستند. همچنین نیازهای جدید و پیشرفت مد بشر را وادار ساخته تا از مواد مصنوعی جهت تولید الیاف استفاده نمایند. به همین دلیل امروزه استفاده از الیاف مصنوعی رواج یافته است به طوریکه بیش از هشتاد درصد الیاف مصرفی در دنیا الیاف مصنوعی می باشد. همچنین مخلوط شده این الیاف با الیاف طبیعی در مواردی نقص های الیاف طبیعی را پوشانده و خواص عالی به پارچه تولیدی می بخشد. در بین الیاف مصنوعی پلی استر به دلیل سهولت فرایند تولیدی و همچنین مقرون به صرفه بودن مواد اولیه بیش از سایر الیاف مصنوعی مورد توجه قرار گرفته است و شرکت های تولیدی این الیاف رو به افزایش می باشد.

با توجه به این که شرکت تابان نخ یکی از شرکت هایی است که در زمینه تولید نخ های پلی استر فعالیت می نماید لازم است افرادی که وارد سیستم می گردند اطلاعات کلی و کاملی در خصوص فرایند تولید، ماشین آلات داشته باشند. لذا این جزوه آموزشی در اختیار کارکنان شرکت قرار داده می شود تا با مطالعه آن با اصطلاحات مربوطه آشنا شده و آمادگی ذهنی لازم جهت آموزش های عملی حاصل شود.

برای راحتی پوشش و رضایت مصرف کننده لازم است الیاف و البسه دارای خواصی باشند. این خواص عبارت اند از:

<!--[if !supportLists]-->1-      <!--[endif]-->قدرت جذب رطوبت بالا، این رطوبت شامل عرق بدن، رطوبت هوا، محلول رنگ و...) می باشد.

<!--[if !supportLists]-->2-      <!--[endif]-->خاصیت پوشانندگی بالا

<!--[if !supportLists]-->3-      <!--[endif]-->انعطاف پذیری مناسب

<!--[if !supportLists]-->4-      <!--[endif]-->نرمی خوبی داشته باشد که اصطلاحاٌ در نساجی زیردست مناسب گفته می شود.

<!--[if !supportLists]-->5-      <!--[endif]-->عایق گرما و سرما باشد

<!-استحکام مناسبی داشته باشد.

وجود منافذ بسیار ریز در لابلای الیاف یکی از ویژگی هایی است که تضمین کننده خواص فوق می باشد. یک تار نخ از کنار هم قرار گرفتن تعداد زیادی الیاف ( بسته به نوع مصرف و تقاضای مشتری از 36 تا 168 متغیر می باشد.) به وجود آمده است. در صورتیکه این تارها به صورتی کاملاُ صاف و موازی کنار هم قرار گیرد علاوه بر اینکه راحتی پوشش نخواهد داشت (پارچه بافته شده از چنین الیافی به سطح پوست چسبیده و باعث ایجاد الکتریسیته ساکن می گردد.) به دلیل عدم اجازه عبور هوا، عایق خوبی نبوده و توانایی انتقال رطوبت را نیز نخواهد داشت.

الیاف طبیعی به صورت ذاتی این خاصیت را دارا می باشد. این الیاف به صورت طبیعی دارای فر و موج می باشد بنابراین در صورتیکه تعداد زیادی از این رشته ها در کنار هم قرار گیرد خودبخود منافذ مذکور ایجاد شده و خواص خوبی در نخ تولیدی ایجاد می کند. الیاف مصنوعی به دلیل محدودیت های فرایند تولید، این فر و موج را دارا نمی باشند. بنابراین لازم است قبل از تهیه البسه، این تغییرات با فرایند های تکمیلی در نخ تولیدی  ایجاد شود. فرایندی که طی آن فر و موج در الیاف ایجاد می شود فرایند تکسچرایزینگ نامیده می شود و شرکت تابان نخ سپاهان یکی از شرکت های تولید کننده نخ تکسچره شده می باشد.

قبل از شروع توضیح فرایند لازم است با اصطلاحات مورد استفاده در فرایند و دستگاه آشنا شوید. این اصطلاحات عبارت اند از:

نخ POY :  نخ خام پلی استر نیمه ارایش یافته است که الیاف آن کاملاً صاف و میله ای بوده و به صورت موازی در کنار هم قرار گرفته اند. از خواص الیاف POY ازدیاد طول بسیار بالای آن (حدود 150-125) می باشد. تولید البسه از این نخ به دلیل مشخصات فنی و فیزیکی اش، غیرممکن است. علاوه بر آن در زمان شستشو آبرفتگی بالایی خواهد داشت. POY در رنگ های مختلفی تولید می شود.شرکت های تولید کننده این نخ در کشور عبارت اند از : شرکت نخ چهلستون، نفیس نخ، سیرنگ، تابناز و شرکت تندگویان ( به عنوان بزرگترین تامین کننده چیپس و نخ پلی استر ) 

نخ DTY (Drown Textured Yarn): الیاف POY طی یک فرایند تکمیلی (کشش- تغییر شکل- حرارت هم زمان) فر و موج داده خواهد شد و ازدیاد طول آن به مقدار 25-18% کاهش خواهد یافت به محصول تولید شده از این فرایند  نخ   ( Drown Textured Yarn) DTY گفته می شود. پس نخ DTY نخ فر و موج دار با خواص کششی مطلوب می باشد. این محصولات نیز طبق POY مصرف شده سفید یا رنگی می باشد که در هر دو صورت خود رنگ یا (Self  Dyeing) SD نامیده می شود.

 شرکت تابان نخ سپاهان یکی از تولیدکنندگان بزرگ نخ تکسچره شده DTY در واقع در استان اصفهان است که تولیدکننده نخ های تکسچره شده ساده ست و استرچ، اینترمینگل و لایکرا در ظرافت ها و رنگ های مختلف می باشد.

پایان بخش اول